Autogyro

Een autogyro, autogiro (letterlijk: vanzelfdraaiend) of molenvliegtuig is een vliegtuig dat een motorloze rotor heeft. Een andere naam is gyrocopter, al was gyropter (letterlijk: draaivleugel) eigenlijk beter geweest. Het woord wordt ook wel gebruikt als generische uitdrukking voor alles wat deze eigenschap bezit, zoals de zaden van sommige bomen (zoals de Esdoorn).

Op het eerste gezicht lijkt een autogyro op een helikopter, maar bij een helikopter wordt de rotor door een motor aangedreven, zodat een helikopter de mogelijkheid heeft verticaal te stijgen en te dalen, doordat lucht actief verplaatst wordt. In een autogyro wordt de rotor uitsluitend in beweging gebracht door de langsstromende lucht. Deze creëert daardoor de hefkracht (lift). De voorwaartse beweging wordt ontleend aan een propeller of straalmotor.

Helikopters voorkomen dat het toestel om zijn eigen as gaat draaien door middel van een eveneens aangedreven staartrotor. De autogyro heeft dit probleem niet.

Helikopters hebben een ingenieuze overbrenging waardoor de stand van de rotorbladen individueel gewijzigd kan worden, wat gebruikt wordt voor de voortstuwing en sturing. Doordat de autogyro zijn rotor niet voor voortstuwing gebruikt, is zo'n complexe, kostbare en potentieel kwetsbare constructie onnodig.

Door de hoek van de hele rotor en as te veranderen kan het toestel stijgen, dalen en sturen. Zelfs als de voortstuwingsmotor geheel uitvalt tijdens de vlucht, blijft de autogyro nog stabiel bestuurbaar en kan hij een zachte verticale landing maken.

De eerste autogyro werd gebouwd door de Spaanse vliegtuigbouwer Juan de la Cierva y Codorníu (1895-1936), die zijn uitvinding in 1923 de naam Autogiro gaf, volgens de Spaanse spellingregels met een i. De la Cierva stichtte in 1925 een fabriek in Engeland waar zijn uitvinding in productie ging. Naar voorbeeld van De la Cierva bouwden ook andere fabrikanten autogyro's. Na de uitvinding van de helikopter verloor de autogyro snel aan populariteit.

Hoewel de autogyro nauwelijks ruimte nodig heeft als landingsbaan, is een startbaan wel onontbeerlijk. De rotor krijgt immers pas snelheid door langsstromende lucht. Vandaar dat bedrijven als Groen Brothers Aviation (GBA, zie externe links) ook toekomst zien in hybride autogyro's met vleugels en aangedreven rotor, er zijn nog geen daadwerkelijke vliegende hybrides ontwikkeld.

Bouwpakketten zijn al te koop vanaf US$ 10.000, bouwtekeningen vanaf US$ 150.

Hoewel het vliegen met een autogyro eenvoudig te leren en zeer veilig is, is het wel vereist vooraf vlieglessen te nemen en u te verdiepen in de lokale wetgeving. Ongelukken gebeuren zelden, en zijn vooral te wijten aan onoplettendheid (hoogspanningsdraden) of roekeloosheid.

Praktische toepassingen zijn onder andere gevonden in postbezorging in uitgestrekte gebieden, sportverslaggeving, luchtfotografie, beheer van wildparken en veestapels. Voordelen ten opzichte van het gewone vliegtuig en de helikopter zijn een veel kleinere stallingsplaats, grotere veiligheid en veel lagere aanschafkosten. Uitsluitend ten opzichte van de helikopter de eenvoudigere bediening en lager brandstofgebruik. Ten opzichte van het gewone vliegtuig de kortere start- en landingsbaan en de manoeuvreerbaarheid. Een gemiddelde autogyro kan in de lucht blijven bij een voorwaartse snelheid van 30 à 150 km/h en kan bijvoorbeeld eenvoudig boven een peloton wielrenners blijven hangen. Langere tijd stilhangen in de lucht, zoals een helikopter, is met een autogyro niet mogelijk. Veel van de bestuurbaarheid ontleent de gemiddelde autogyro aan de beweegbare staartvin, maar die werkt alleen bij voldoende voorwaartse snelheid.

Er zijn autogyro's te zien in de film "Mad Max (The Road Warrior)" en de James Bond-film "You Only Live Twice".