Luchtvaartmaatschappij

Arjan

Een luchtvaartmaatschappij is een bedrijf dat vervoer door de lucht aanbiedt. In de regel verstaat men hieronder passagiers- en/of goederenvervoer per vliegtuig.

Inhoud

Nationaal symbool

Luchtvaartmaatschappijen fungeren vaak als nationaal symbool, wat onderstreept wordt door kleurvoering en naam, en kunnen daarom doorgaans op sympathie van het publiek en - in geval van (financi?le) problemen - op steun van de overheid rekenen. Zo waren de Amerikaanse en Nederlandse regering nodig voor het sluiten van een zogenaamde open skies-overeenkomst om te voorkomen dat de verregaande samenwerking tussen KLM en Northwest gedwarsboomd zou worden door beperkingen die beide landen aan buitenlandse firma's oplegden.

In de Europese Unie worden de luchtvaartmaatschappijen echter sinds enkele jaren steeds meer geacht op eigen benen te staan, wat onder andere tot gevolg heeft gehad dat bijvoorbeeld Sabena (Belgi?) en Swissair (Zwitserland) failliet gingen, maar ook dat Air France en KLM konden fuseren tot Air France-KLM. Daarmee heeft KLM overigens zijn status van 's werelds oudste zelfstandige maatschappij verloren.

Bedrijfsstrategie?n

De grote luchtvaartmaatschappijen bieden vaak zowel (lucratieve) intercontinentale als regionale vluchten aan. Kleinere maatschappijen beperken zich tot hun thuiscontinent.

Vooral voor lange-afstandsvluchten zijn twee gangbare strategie?n in zwang: het hub-and-spokes-systeem wordt gekenmerkt door grootschalig vervoer tussen grote luchthavens, terwijl kleinere vliegtuigen passagiers van of naar regionale luchthavens brengen. Het alternatief, dat vooral als voordeel heeft dat de passagiers minder vaak of zelfs helemaal niet hoeven over te stappen, is het verzorgen van directe verbindingen tussen luchthavens ongeacht hun grootte. De keuze voor een van deze strategie?n bepaalt goeddeels het aankoopbeleid van vliegtuigen, die in vervoerscapaciteit en vliegafstand van elkaar verschillen.

Een ander onderscheid tussen de verschillende bedrijven kan gemaakt worden op basis van hun doelgroep. De zakelijke markt is over het algemeen stabieler, economisch aantrekkelijker, maar ook kleiner dan de toeristische markt. De meeste luchtvaartmaatschappijen hebben beide groepen op het oog en richten hun vliegtuigen in verschillende klassen in om voor iedereen aantrekkelijke plaatsen beschikbaar te stellen.

Een groot aantal luchtvaartmaatschappijen heeft zich verenigd in samenwerkingsverbanden om kosteneffici?nter te kunnen werken en om een uitgebreider netwerk van bestemmingen te kunnen aanbieden. In de praktijk merkt een passagier dit aan de gedeelde vluchtcodes, gezamenlijke spaarsystemen voor trouwe klanten en de mogelijkheid om indien nodig tijdens ??n reis gebruik te maken van vliegtuigen van verschillende firma's. Er zijn een paar grote allianties die voornamelijk bestaan uit een Amerikaanse maatschappij, ??n of twee Europese partners, een Aziatische maatschappij en meerdere kleine deelnemers. Oneworld (rond American Airlines en British Airways), Skyteam (met Air France - KLM en Delta) en Star Alliance (o.a. United Airlines en Lufthansa) hebben het grootste deel van de wereldmarkt in handen. Tegen het eind van de jaren negentig hebben KLM en Northwest geprobeerd hun samenwerkingsverband uit te breiden tot een globale alliantie, Wings genaamd. Deze pogingen liepen echter op niets uit.

Sinds enkele jaren wordt Europa geconfronteerd met een nieuw verschijnsel (in de Verenigde Staten bestaat dit al langer): low cost of budget airlines. Dit zijn luchtvaartmaatschappijen die tegen sterk gereduceerde tarieven plaatsbewijzen aanbieden. De lagere prijzen zijn mogelijk door bijvoorbeeld besparingen op distributie van tickets (door bijvoorbeeld online verkoop), door beperking van de service aan boord van vliegtuigen (geen maaltijden of versnaperingen; in sommige gevallen alleen tegen betaling) en door het klassieke onderscheid tussen economy class (2e klas) en business class (1e klas) te laten vervallen. De tarieven vari?ren vaak sterk afhankelijk van boekingsdatum. Zo kunnen de vroegste boekers de laagste prijzen bedingen, terwijl late beslissers vaak evenveel moeten betalen als bij reguliere maatschappijen. De grootste en bekendste in Europa opererende budget airlines zijn EasyJet en Ryanair.