Windschering

Windshear of windschering is de verzamelterm voor zeer lokale, plotselinge veranderingen in de wind. Dat kan zijn de windsnelheid of de windrichting of beide tegelijk. Er zij drie typen windschering te onderscheiden: 'Verticale windschering' is een verandering van de horizontale wind tussen twee punten in de verticaal. 'Horizontale windschering' is een verandering van de horizontale wind tussen twee punten in hetzelfde horizontale vlak. 'Schering van de verticale wind' is een verandering van de verticale wind tussen twee punten in hetzelfde horizontale vlak. In de praktijk komen in de vrije atmosfeer bij diverse meteorologische fenomenen vaak combinaties van deze drie scheringen voor.

Windshear komt veel voor bij onweersbuien en dat is gevaarlijk voor de luchtvaart. Een voorbeeld is de zogenaamde downburst of microburst. Dit is een lokale neerwaartse koude luchtstroming die uit de bui valt. Neervallende neerslagelementen (hagel en regen) sleuren de lucht mee. Die lucht komt van grote hoogte en is koud. De verdampende neerslag koelt de lucht nog verder af en die lucht is dan veel kouder en dus zwaarder dan de omgevingslucht. Hij versnelt op weg naar het aardoppervlak.

Als de diameter van de neerwaartse luchtstroming 4 km of minder is, wordt gesproken van een microburst. Een microburst is niet alleen zeer lokaal, maar duurt ook slechts 15-20 minuten. Als de diameter groter is dan 4 km wordt gesproken van een macroburst. Als deze lucht de grond bereikt zal die zich horizontaal verplaatsen en daarna weer in een werveling gaan opstijgen. De horizontale luchtstroom van een krachtige downburst kan leiden tot plaatselijke windsnelheden tot 150 knopen. De wervelingen van de stijgende lucht zijn tot een hoogte van 500-600 meter nog merkbaar.

Downbursts kunnen ontstaan als gevolg van temperatuursverschillen in de atmosfeer. Onweersbuien zijn de belangrijkste oorzaken van windshear. De regenbui hoeft daarbij niet op de grond merkbaar te zijn, omdat het water al verdampt alvorens het de grond bereikt. De downburst wordt dan droog genoemd. De verdamping van de regen veroorzaakt wel een lokale afkoeling van de lucht, die daardoor zwaarder wordt en dus de verticale neerwaartse luchtstroom veroorzaakt. Op 15 juni 2007 richtte een downburst in Hoogeveen bijvoorbeeld grote schade aan. Daarbij werd eerst van een windhoos uitgegaan, maar dit werd later door het KNMI gecorrigeerd.

De piloot van een vliegtuig kan misleid worden door de effecten van windshear, zeker als hij daarop niet bedacht is. Vliegt hij zo een gebied binnen dan zal hij eerst te maken krijgen met opstijgende turbulente lucht en even later met de sterke neerwaartse stroming. Zeker bij een landing kan een (te heftige) reactie op de extra opwaartse lift bij het binnenvliegen van het gebied met windshear, even later resulteren in een zeer krachtige neerwaartse beweging met alle gevolgen van dien. Horizontale windschering kan een plotselinge verandering in de aangewezen luchtsnelheid (Engels: indicated airspeed ? IAS) van het vliegtuig teweeg brengen, die op geringe hoogte boven de grond meteen moet worden gecorrigeerd. Windschering op geringe hoogte voor de landingsbaan kan voor de piloot reden zijn om de nadering of landing af te breken.

Om piloten te assisteren bij het tijdig herkennen van windshear zijn vrijwel alle passagierstoestellen uitgerust met een elektronisch systeem dat laag bij de grond windrichting en -snelheid samen met een aantal andere parameters in de gaten houdt, om in een zo vroeg mogelijk stadium de piloot verbaal en visueel te waarschuwen. Ook zullen luchtverkeersleiders naderende en vertrekkende toestellen informeren over recent gerapporteerde windshear.