Radiowagens 1940

Hi,

Ik ben wanhopig op zoek naar informatie over en fotos van de radiowagens die in 1940 door de ML werden gebruikt. In principe had iedere JaVA en VerVA ten minste een zo'n wagen, maar daar houdt de informatie zo'n beetje op. Er wordt wel regelmatig melding gemaakt van het gebruik van de wagens, maar details zijn er zelden.

Door wie waren ze geproduceerd?
(Ik vermoed DAF, maar ben niet zeker. Wel is er een bron die meldt dat DAF Trado trekkers radiowagen aanhangers trokken).

Wat voor radios waren aan boord?
(Ik neem aan de zelfde NSF VR22/48/67 sets als gebruikt in de vliegtuigen, maar wederom geen enkele bevestiging).

Fotos?
(Er staat 1 vage foto in Molenaar, dat is alles).

Hopelijk kunnen jullie wat licht brengen!
Groeten,

Pieter

Ik heb het complete verslag mbt de meidagen van alle radiogroepen, ik zal eens kijken. Mij lijkt het logischer dat de vrachtwagens Chevrolets of Fords waren.

Groeten,
Edwin

Hi Edwin,

Nog wat kunnen vinden?

Pieter

Ken tot op dit moment maar één foto van een Ford-Trado radiowagen van de LVA. Het zou kunnen dat later meer geleverd zijn. Weet daarnaast dat er door DAF een kleine serie radio-aanhangers zijn geleverd, een aantal weet ik niet.

Trouwens die Ford-Trado is ook de enige die ik ken als zijnde van de LVA. De landmacht had daaraan tegen meerdere Trado's ingebruikt zowel op Ford als op Chevrolet chassis. Al waren de Fords in de meerderheid.

Hi allemaal,

na de inspirerende discussie over de T5-radio en de resultaten daarvan, wil ik toch proberen dit lijntje weer eens te activeren. Het blijft me frustreren dat ik helemaal niets weet over de radiowagens. Er zijn slechts twee fotos van (een in Molenaars standaardwerk, een in Edwin's C5-boek), maar verder is er niets vinden.
Dus hoor graag wat jullie er nogvan weten.

Groeten, Pieter

Beste Pieter, anderen,
Ik heb geen fotomateriaal, wel informatie uit gevechtsverslagen en stukken uit het Nationaal Archief. Komende week heb ik de tijd om alles op een rijtje te zetten. Per verkenningsgroep waren er in elk geval (een) twee radiowagens beschikbaar in de meidagen, die volledig en naar wens hebben gefunctioneerd.

Staat er ook niet iets van in de G.1 boeken?

Hallo Pieter H.

Zijn onderstaande foto's van nut voor je? Bron "De Koninklijke Nederlandsche Landmacht", uitgave 1938/1939(?).

Automobielzendontvanger voor communicatie met vliegtuigen.
Bijlage 20657

Interieur van de automobielzendontvanger.
Bijlage 20658

Ruud van Ommeren.

Ruud,

hele leuke fotos, bedankt.
Ik denk wel dat het hier radiowagens van het leger betreft, niet van de luchtmacht. Het leger gebruikte best geavanceerde radiosystemen voor de communicatie binnen met name artillerie-afdelingen.
Voor zover ik weet waren de luchtmacht radiowagens echter groter, meer een vrachtwagen dan de redelijk kleine cabine op de 2e foto.
Helaas heb ik nog te weinig fotos van de verschillende systemen om te bevestigen welke de radio-installatie op de foto precies was.

Maar een goed begin! Groeten, Pieter

Hallo Pieter H.

De foto's kwamen uit het hoofdstuk "Het Luchtwapen" van het genoemde boek.
Dat hoofdstuk beslaat in totaal 5 blz. van het gehele boek en heeft 34 foto's.

Aanvulling. Vond nog een paar regeltjes uit "Mars et Historia", 22e jaargang, nr. 4. Let op de laatste alinea over de LVA:
De samenwerking met defensie ontstond in 1934 toen Huub met Kapitein Ir. P.H. van der Trappen van de K.M.A. de zogenaamde Trado-ombouwconstructie (Van der Trappen-Van Doorne) ontwikkelde, die van een 4-wielige vrachtauto een 6-wielige terreinwagen maakte met 4 aangedreven achterwielen met een voor die tijd ongekende terreinvaardigheid. De Artillerie van onze Koninklijke Landmacht (KL) kon eindelijk de Fordson landbouw-tractoren, die het zware geschut trokken, aan de kant zetten en Trado-trekkers voor het zware geschut zetten. In 1935 werden de eerste 10 stuks bij DAF aangeschaft, waarna er nog diverse aanvullende orders werden geplaatst. Honderden van oorsprong Chevrolet of Ford vrachtauto's werden zo door DAF omgebouwd en aan de KL afgeleverd.

Ook voor de Luchtvaart Afdeling werden deze voertuigen aangeschaft onder andere voor het trekken van radio-aanhangwagens die ook al door DAF waren geleverd. Vast staat dat in 1938 radio-aanhangwagens van het type VW4 (volgwagen), met een draagvermogen van rond de 4 à 5 ton, werden besteld, zodat we dit jaar ook nog eens kunnen spreken over een 50-jarige samenwerking van DAF met de Klu. Een tweetal vermoedelijk bijbehorende Trado-trekkers werden in 1939 door het Luchtvaartbedrijf in augustus 1939 besteld voor een bedrag van 13.200 guldens.

Groet,
Ruud.

Hi Ruud,

je hebt gelijk, ik had er overheen gelezen dat dit over de luchtmacht ging.
Echter, ik heb grote twijfels of de antieke auto op jouw eerste foto nog steeds werd gebruikt in 1940. Is dat een Dion Bouton of zo? model 1918?

De tekst in jouw laatste mail beschrijft wat in 1940 wel de standaard voertuigen waren: Trado's. Onderstaande foto is de enigste die ik heb kunnen vinden, hij staat in Molenaars "De luchtverdediging in de meidagen 1940" en verkleind en gekropt in Edwin's C5-boek.

Je kan nog net zien dat het om een Trado trekker gaat met de karakteristieke dubbele achterwielen, met daarachter een speciale radiowagen aanhanger. Daar ben ik nu zo benieuwd naar: wie maakte hem? Welke radioapparatuur zat er in? Hoeveel waren er?

Vragen genoeg.

Groeten, Pieter

Radiowagen LVA op Soesterberg, vermoedelijk omstreeks 1935.
foto NIMH.

Prachtige foto!
Dit is het zelfde systeem als op de foto's van Ruud in post#8.
De vraag is nu: wat werd in 1940 gebruikt?????
Deze laten we het maar "oudere generatie" noemen, met een oude Ford (?) trekeer en kleine aanhangwagen.
Of de "moderne" Trado-getrokken grote DAF-aanhanger?
Of een mix van beide?
Tot nu toe heb geen enkele aanwijziging hieomtrent kunnen vinden.

Groeten, Pieter

Uit het gevechtsverslag 2-Lv.R.:

Inleiding
Gaarne breng ik naar voren, dat de verbindingen over het algemeen – ook gedurende den oorlog – uitstekend zijn geweest. De telefoonverbindingen hebben prachtig gewerkt en gaarne breng ik hulde aan hen, die deze groote verantwoordelijke taak met groote kennis en toewijding hebben vervuld. Daarnaast is het net van telexverbindingen onmisbaar gebleken.
Gelukkig waren kort voor den oorlog ook de radiostations bij 2 Lv.R. in orde, zoodat deze onmisbare schakel zoowel voor het lucht als landnet voldoende heeft gewerkt.
(pagina 3)

V – 2 Lv.R.
De bijzondere ontwikkeling in de oorlogsdagen is oorzaak geweest, dat C. V-2 Lv.R. zich niet onmiddellijk kon losmaken van zijn commandogroep en radiostation en hij en zijn personeel werden betrokken in den grondstrijd (op Ypenburg [JG]).
(pagina 5)

Dat kort voor de oorlog kan ik herleiden tot april 1940.
Verdere documenten over de radiowagens heb ik niet kunnen vinden. Wel een interessante materie. Als ik nog wat vind, zal ik dat uiteraard posten.

Het NMM heeft de collectie online beschikbaar gesteld, veel items hebben een foto (ook documenten). Wellicht is daar iets te vinden, Pieter?

Hi,
dank voor de tip, inderdaad een heleboel fotos.
De labeling is echter niet al te goed, dus niet makkelijk zoeken.
Tot nu toe niks relevants over radiowagens kunnen vinden.

Groeten, Pieter

Hallo Pieter H.

In het boek "Gedenkboek van de Luchtvaartafdeling 1913-1 juli 1938" uit 1938 kwam ik de door jou geplaatste afbeelding van aanhanger L-3027 tegen onder een andere hoek waardoor de trekker beter in beeld komt.

Bijlage 20811

Ook de foto die door flight was geplaatst kwam ik daar tegen maar de achtergrond was weggeretoucheerd. Vond dat feit leuk genoeg om hem hier ook te plaatsen.
Het grappige is dat men stukjes vergeten is te verwijderen, aan de voorzijde van de auto en bij een van de raampjes waardoor er nog iets van de originele bebouwing is te zien.

Bijlage 20812

Groet,
Ruud.

De oudere radiowagen was een A-Ford uit de periode 1928-1931, net als zijn voorganger trok deze een generatoraanhanger waar tevens de antenne op gemonteerd werd. De voorgangers van deze wagen waren een Spijker en een Cottin&Desgouttes welk kort na de eerste wereldoorlog in dienst werden gesteld. De latere trado-combinaties waren gebouwd op 1936 Ford V8 chassis welk een door DAF gebouwde aanhanger trokken. Er werd al melding van gemaakt dat het hier om een tweetal exemplaren ging, Dat is heel goed mogelijk want ik ken namelijk twee kentekens voor deze wagens. Namelijk L-3027 en L-3042 welk beide tot de LVA behoren.

Hi Ruud en Louis,
Fantastische extra info mannen, we maken echt voortgang! Hartelijke dank.

Het meest verrassend vind ik Louis' opmerking dat de LVA slechts 2 van de grote Trado-DAF combinaties had.
Dat brengt mij dan tot de volgende vragen:
- bij welke eenheden werden deze twee grote Trado-DAF combinaties dan gebruikt?
- hoewel ik nergens formele bewijzen heb, wordt op meerdere plaatsen gesuggereerd dat iedere Vliegafdeling zijn eigen radiowagen had. Dat zou dan impliceren dat de meeste groepen gebruik moesten maken van de oude combinatie als op de Soesterberg-foto. Klopt dat?
- een alternatief scenario is dat de "zware afdelingen" (jagers, BomVA) op de grote vliegvelden geen radiowagens hadden maar gewoon vaste radiokamers. Ten slotte waren er geen plannen om die eenheden te verplaatsen. Dan zouden alleen de VerVA verkenners een radiowagen hebben gehad, wat logisch lijkt gegeven hun rol en vaak al geplande verplaatsingen. Dat zou ook het aantal benodigde radiowagens van de krap bij kas zittende LVA lekker reduceren. Maar zoals gezegd slechts theorie. Wie heeft meer details?

Groeten, Pieter

Ruud kwam met de vermelding dat er in 1939 twee trado's geleverd zijn als trekker voor de DAF radioaanhangers. In mijn eigen archief heb ik daar twee kentekens voor, dus dat zou kunnen kloppen. Echter weet niet hoeveel radioaanhangers DAF precies gemaakt heeft. Daarnaast kunnen ook gevorderde vrachtwagens gebruikt zijn als radiowagens. Want in 1939 begon men al met het vorderen van particuliere vrachtwagens voor het leger en natuurlijk de LVA. Helaas is daar over niet echt veel bekend.

Er waren een aantal radiostations en een aantal radiowagens. Volgens mij is een opsomming wel handig:
I-2 LvR werd inclusief radiowagen verplaatst (gevechtsverslag I-2 LvR: 15.00 uur: het radiostation wordt gedemonteerd en vertrekt afzonderlijk naar de nieuwe standplaats [vertrek van Hilversum naar Middenmeer])
II-2 LvR onbekend (gestationeerd op Ypenburg, een vaste post)
III-2 LvR radio's zijn gebruikt:
tijdens de verplaatsing op 10 april wordt gemeld dat het radiostation (dus na verplaatsing naar Ruigenhoek) al op de ochtend van 11 april in de lucht was. Kan dus eveneens een mobiele post zijn geweest.
IV-2 LvR vertrek Gilze-Rijen naar Haamstede wordt alleen gesproken over telefonische verbindingen, enige radiobevel wordt ontvangen op 13 mei om de C.V 652 over te vliegen naar Ruigenhoek. (misschien een mobiele radio, alleen dan dus niet vermeld)
V-2 LvR commandopost voorzien van radiopost (1-V-2 en 3-V-2 waren uitgerust met resp. Fokker D.XXI en Douglas DB8A-3N)

Samenvattend zou 2 LvR dus slechts 2 mobiele posten hebben gehad, gestationeerd bij I en IV-2 LvR.
Het zou dus heel goed kunnen dat de twee Trado combinaties medio 1940 in gebruik zijn genomen door genoemde onderdelen.

HI,
volgens mij komt bovenstaande lijst redelijk overeen met mijn eigen interpretatie: 1LvR met vaste stations op de grote vliegvelden, want geen verplaatsingen gepland.
2LvR in ieder geval gedeeltelijk met radiowagens, en dat met name voor de verkenningseenheden waarvoor een verplaatsing gepland was, te weten I en III-2LvR.
IV-2LvR had wellicht geen radiowagen nodig, want vertrok naar een grotere bestaande basis (Haamstede).
Voor II-2LvR op Ypenburg was geen verplaatsing voorzien.

Verder heb ik nog een aantal interessante foto's van de radiowagen gevonden op de site vliegveld-soesterberg.nl. Ietwat rommelig en je moet 1600 foto's doorkijken in de categorie Soesterberg 1910-1940, maar dan vind je wel een paar mooie exemplaren:

Het lijkt er op dat de radio-aanhanger werd gebruikt voor meer dan alleen radio, wellicht was het achterste gedeelte voor foto-ontwikkeling? De man op de linker foto wordt genoemd als J. Koster, maar die kan ik niet terug vinden in Molenaar, dus geen idee wie dat was.

De volgende vraag is welke radio's te zien zijn op de foto, tot nu toe nog geen overeenkomst kunnen vinden met foto's van bekende radio sets uit die tijd. Maar wel weer een stuk verder!

Groeten, Pieter

Dit zijn twee verschillende aanhangers, de ene is één van de radioaanhangers. De andere is de fototrailer waarover de luchtvaartafdeling beschikte. Deze fototrailer was een mobiele ontwikkelcentrale welk ingericht was in een standaard AI trailer, waarvan tegenwoordig een keukenvariant in het militaire museum te Soesterberg staat. Aanvankelijk getrokken door een A-Ford en later door een Ford V8.

Hi Louis,
dan had ik dat dus goed gezien. Op de Soesterberg site staan ze beiden gelabeld als radiowagen, vandaar. Maar ik was inderdaad verbaasd over de geringe radio-inhoud als het de zelfde radiowagen was.
Maar in ieder geval al heel blij met een foto van het interieur.
En dank voor de aanvullingen, de LVA had blijkbaar meer gespecialiseerde aanhangers dan ik besefte.

Groeten, Pieter

Citaat:

---

Oorspronkelijk geplaatst door ruudvanom

Hallo Pieter H.

Zijn onderstaande foto's van nut voor je? Bron "De Koninklijke Nederlandsche Landmacht", uitgave 1938/1939(?).

Automobielzendontvanger voor communicatie met vliegtuigen.
Bijlage 20657

Interieur van de automobielzendontvanger.
Bijlage 20658

Ruud van Ommeren.

---

Ruud,

Begrijp dat je dat boek in je bezit heb. Nu weet ik dat er nog een foto van een luchtmacht vrachtwagen in staat (staat voor een laag gebouw). Is wel geen radiowagen, maar zie je een mogelijkheid of daarvan een foto hier te plaatsen. Ben daar benieuwd naar, heb tot op nu alleen een zeer klein fotootje van gezien. Al vast bedankt.

Weer even wat foto's zichtbaar gemaakt. Benieuwd of Pieter de afgelopen 6 jaar nog iets aan in formatie gevonden heeft.

Op De Kooy zou een operateur in de vroege ochtend van 10 mei zijn omgekomen in de radiowagen van de 1e JaVA, dat strookt niet helemaal met de vaste stations van Pieter. Maar misschien dat de aanwezige marinespullen niet geschikt waren.